دیه قتل شبه عمد از دیدگاه امام خمینی(ره)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری فقه و حقوق جزا دانشگاه خوارزمی تهران و پژوهشگر مرکز مطالعات فقهی پزشکی قانونی

چکیده

مقدار دیه در قتل عمد، شبه‌عمد و خطا برابر است و در هر یک از این ‌گونه­ها، یکی از اصناف شش­گانه­ای که فقها برای دیه مشخص کرده­اند، پرداخت می­شود. با این وجود در صورتی که جانی، شتر را به‌عنوان دیه برگزیند، سن و سال صد شتری که می‌پردازد در هر یک از این سه نوع قتل متفاوت است. فقها در رابطه با خصوصیات سنی و عناوین شترهایی که در قبال قتل شبه‌عمد پرداخت می­شوند، بر یک رأی نیستند. از سخنان ایشان دراین زمینه، پنج نظر مختلف استنباط می­شود. منشأ این اختلاف نظرها، روایات گوناگونی است که درهرکدام، چینش شتران پرداختی و سن‌وسال آنها، به­گونه­ای متفاوت با روایات دیگر توصیف شده است. نگارنده در این نوشتار، با استفاده از روش کتابخانه­ای و با رویکردی توصیفی- تحلیلی بر آن شده تا دیدگاه امام خمینی(ره) را دراین خصوص، بررسی نموده و به وجوه تمایز و اشتراک نظریه ایشان با دیگر فقها بپردازد. می­توان دیدگاه امام خمینی(ره) در این خصوص را نظریه­ ششم در تعیین دیه قتل شبه‌عمد محسوب کرد. ایشان در پی اعتقاد به عدم ترجیح روایات بر یکدیگر، پس از طرح احتمال تخییر جانی، در اخذ به روایات وارده، در نهایت، ضمن حکم به احتیاط در پرداخت شترهایی که ارزش بیشتری دارند، مصالحه جانی با اولیای دم را بهترین و متقن­ترین راهی می­داند که از سویی مانع اجحاف بر اولیای دم می­شود و از سویی دیگر، مورد رضایت جانی خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Blood Money for Somewhat Willful Homicide in Imam Khomeini’s View

نویسنده [English]

  • Muhammad Jafar Sadeqpour
Ph.D student of Fiqh and Justice Kharazmi University
چکیده [English]

The amount of blood money for willful homicide, somewhat willful homicide and manslaughter is equal in any case, and for each, one of the six classes of things determined by Faqihs is paid. In spite of the fact, in the case that the culprit chooses camels as a way of payment, different age of camels in each case has to be regarded. Foqaha do not agree on ages and titles of camels in the case of somewhat willful homicide. In this regard, five different views may be construed from their remarks. The origin of all these disagreements may be found in various traditions which refer to the arrangement and age of camels differently. The author in this paper has used the library method with a descriptive-analytical approach to analyze Imam Khomeini’s view in this regard and to find a common ground between his and other foqaha`s ideas. Imam’s idea may be deemed as the sixth theory in determining the blood money for somewhat willful homicide. Rejecting any preference in the traditions and having proposed a possibility for giving option to criminal with reliance to the traditions, Imam Khomeini has viewed lack of preference in the traditions and ruled the criminal on the basis of caution to pay more valuable camels. Finally, he has ruled criminal and murdered family`s compromise as the best and most reasonable way that would prevent any injustice to the latter, on one hand and would satisfy the former on the other hand.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Imam Khomeini
  • blood money
  • Somewhat Willful Homicide
  • Khalefa
  • Heqqah
  • Jaz`a
  • Bent Labun