مجتمع آموزش عالی شهید محلاتی (ره) اندیشنامه ولایت 2717-2694 مقالات آماده انتشار 2025 08 18 نقش جریان تکفیری در واگرایی سیاسی- امنیتی کشورهای اسلامی نقش جریان تکفیری در واگرایی سیاسی- امنیتی کشورهای اسلامی 728461 FA محسن محمدی الموتی مدیر گروه علوم سیاسی 0009-0006-8679-7517 Journal Article 2023 11 10 پرسش اساسی مقاله حاضر این است که جریان تکفیری در ایجاد و تعمیق واگرایی سیاسی -امنیتی میان کشورهای اسلامی چه نقشی می تواند داشته باشد؟ فرضیه اینکه جریان تکفیری از طریق ایجاد مولفه هایی نظیر بحران آفرینی و تهدید حاکمیت ملی کشورهای اسلامی، دامن زدن به رقابت های مخرب درون این کشورها،انحراف در مسائل اصلی جهان اسلام و مرزبندی های افراطی مذهبی و فرقه ای به گسترش واگرایی درسطوح سیاسی-امنیتی در میان کشورهای اسلامی دامن می زند. آگاهی از نقش آفرینی سلبی جریان تکفیری در ایجاد و گسترش واگرایی، امکان تبدیل این تهدید را به فرصتی برای شکل دهی به همگرایی میان کشورهای اسلامی فراهم می آورد.بدین منظور، مقاله حاضر ضمن معرفی مقوله جریان تکفیری (متغیر مستقل)و مقوله همگرایی و واگرایی جهان اسلام(متغیر وابسته) ،به تعارض مؤلفه‌ها ی جریان تکفیری در ارتباط با مولفه های همگرایی جهان اسلام که منجر به نقش آفرینی منفی این جریان می شود اشاره نمود. یافته ها نشان داد در سطح رفتار سیاسی-امنیتی، مولفه هایی نظیر مرزستیزی و تهدید علیه حاکمیت ملی ،بحران آفرینی و بی ثبات سازی،زمینه سازی برای حضور قدرت های خارجی،دامن زدن به رقابت های مخرب درون کشورهای اسلامی،ایجاد انحراف در مسائل اصلی کشورهای اسلامی و فعال نمودن تنش های مذهبی در تعارض با مولفه های سیاسی امنیتی همگرایی جهان اسلام نظیر حفظ یکپارچگی و تمامیت ارضی ، آرامش محیط درونی و بیرونی،ممانعت در برابر مداخله قدرت های خارجی،پرهیز از امتیازگیری های منفعت طلبانه سیاسی،تمرکز بر مسائل مشترک وسیاست تقریب مذاهب اسلامی قرار گرفته ومنجر به ایجاد و گسترش واگرایی می شود. پرسش اساسی مقاله حاضر این است که جریان تکفیری در ایجاد و تعمیق واگرایی سیاسی -امنیتی میان کشورهای اسلامی چه نقشی می تواند داشته باشد؟ فرضیه اینکه جریان تکفیری از طریق ایجاد مولفه هایی نظیر بحران آفرینی و تهدید حاکمیت ملی کشورهای اسلامی، دامن زدن به رقابت های مخرب درون این کشورها،انحراف در مسائل اصلی جهان اسلام و مرزبندی های افراطی مذهبی و فرقه ای به گسترش واگرایی درسطوح سیاسی-امنیتی در میان کشورهای اسلامی دامن می زند. آگاهی از نقش آفرینی سلبی جریان تکفیری در ایجاد و گسترش واگرایی، امکان تبدیل این تهدید را به فرصتی برای شکل دهی به همگرایی میان کشورهای اسلامی فراهم می آورد.بدین منظور، مقاله حاضر ضمن معرفی مقوله جریان تکفیری (متغیر مستقل)و مقوله همگرایی و واگرایی جهان اسلام(متغیر وابسته) ،به تعارض مؤلفه‌ها ی جریان تکفیری در ارتباط با مولفه های همگرایی جهان اسلام که منجر به نقش آفرینی منفی این جریان می شود اشاره نمود. یافته ها نشان داد در سطح رفتار سیاسی-امنیتی، مولفه هایی نظیر مرزستیزی و تهدید علیه حاکمیت ملی ،بحران آفرینی و بی ثبات سازی،زمینه سازی برای حضور قدرت های خارجی،دامن زدن به رقابت های مخرب درون کشورهای اسلامی،ایجاد انحراف در مسائل اصلی کشورهای اسلامی و فعال نمودن تنش های مذهبی در تعارض با مولفه های سیاسی امنیتی همگرایی جهان اسلام نظیر حفظ یکپارچگی و تمامیت ارضی ، آرامش محیط درونی و بیرونی،ممانعت در برابر مداخله قدرت های خارجی،پرهیز از امتیازگیری های منفعت طلبانه سیاسی،تمرکز بر مسائل مشترک وسیاست تقریب مذاهب اسلامی قرار گرفته ومنجر به ایجاد و گسترش واگرایی می شود.